Flightradar, Flightscanner, Cheapflights, en zo zijn er nog veel meer. Via deze websites zoeken veel mensen goedkope vluchten om op vakantie te gaan. Vooral binnen Europa zijn vluchten erg goedkoop; met een beetje geluk heb je voor een paar tientjes al een ticket geboekt naar het warme zuiden. Maar hoe en waarom zijn vliegtickets zo goedkoop? En waarom is het groenere alternatief, namelijk reizen met de trein, soms tot wel dertig keer zo duur?
Economische en politieke factoren: subsidies en belastingbeleid
Een belangrijke reden voor het grote prijsverschil tussen treinen en vliegtuigen is het verschil in belasting en subsidies. De luchtvaartindustrie profiteert namelijk al jarenlang van belastingvoordelen; ze betalen bijvoorbeeld geen belasting op kerosine, terwijl de spoorwegsector belasting moet betalen over de elektriciteit of brandstof die zij gebruikt. Daarnaast wordt de bouw van luchthavens en vliegvelden vaak gesteund door overheden, wat de kosten voor vliegmaatschappijen laag houdt.
De spoorwegsector heeft echter te maken met hoge kosten voor infrastructuur, zoals onderhoud van het spoor en het investeren in nieuwe technologieën, waarvan zij zelf de kosten dragen. Dit wordt vervolgens doorberekend in de prijs van een ticket. Gelukkig zijn er positieve politieke ontwikkelingen gaande. De Europese Unie heeft bijvoorbeeld plannen om binnen Europa het spoorwegnetwerk verder te versterken en belastingvoordelen voor de luchtvaartsector te herzien. Deze veranderingen kunnen treintickets op termijn betaalbaarder maken.
Technologische ontwikkelingen: sneller en efficiënter reizen per trein
Een ander obstakel voor de populariteit van de trein is dat het vaak meer tijd kost dan vliegen, vooral bij lange afstanden. Dit komt deels door de infrastructuur van het spoornetwerk, maar ook door de snelheid van treinen in vergelijking met vliegtuigen. Innovaties zoals hogesnelheidstreinen hebben hier al enige verbetering in gebracht, maar er is nog ruimte voor groei.
De Hyperloop-technologie, momenteel nog in ontwikkeling, biedt een oplossing. Dit zou het namelijk mogelijk maken om met snelheden tot 1000 kilometer per uur te reizen, waardoor het reistijdverschil met het vliegtuig aanzienlijk verkleind wordt.. Daarnaast is de trein vaak betrouwbaarder bij vertrek- en aankomsttijden, omdat hij niet afhankelijk is van weersomstandigheden zoals bij vluchten het geval is. Dit maakt de trein een efficiënter en voorspelbaarder vervoermiddel dan het vliegtuig.
Duurzaamheid en comfort: een aantrekkelijker alternatief
Reizen per trein is aanzienlijk milieuvriendelijker dan vliegen. Vliegtuigen stoten per passagier veel meer CO2 uit dan treinen. Volgens Milieu Centraal stoot een vliegtuig per passagier op een retourvlucht van Amsterdam naar Barcelona ongeveer 350 kilogram CO2 uit, terwijl dezelfde reis per trein slechts ongeveer 40 kilogram CO2 per passagier veroorzaakt. Dit maakt de trein een aantrekkelijker vervoermiddel voor mensen die bewust duurzaam willen reizen. Ook biedt de trein meer comfort voor de passagier. Je hebt meestal meer beenruimte, kunt zonder beperkingen bagage meenemen, en er zijn minder veiligheidscontroles, wat het reizen veel ontspannen maakt.
Reizen per auto biedt daarnaast flexibiliteit en vrijheid, maar de impact op het milieu hangt af van het type voertuig en de afstand. Voor een reis van Amsterdam naar Barcelona stoot een gemiddelde benzineauto per persoon zo’n 130 kilogram CO2 uit als je met vier personen reist, wat lager is dan vliegen maar nog steeds hoger dan de trein. Qua kosten kan een autoreis voordeliger zijn, vooral als je de kosten deelt, maar de reistijd is aanzienlijk langer en het comfort lager in vergelijking met de trein. De trein blijft daarom in veel opzichten de beste keuze als het gaat om duurzaamheid en comfort.
Er zijn steeds meer initiatieven die zich richten op duurzaam toerisme, waarbij reizen per trein wordt aangemoedigd. Treinmaatschappijen bieden ook steeds vaker directe routes aan voor internationale bestemmingen, zoals de Eurostar naar Londen of de Thalys naar Parijs. Met een groeiend netwerk van nacht- en hogesnelheidstreinen kan de trein in de toekomst niet alleen concurreren op prijs, maar ook op comfort en duurzaamheid.
Conclusie: een blik op de toekomst
Hoewel treintickets momenteel vaak duurder zijn dan vliegtickets, zijn er verschillende ontwikkelingen gaande die dit kunnen veranderen. Belastingverhogingen op kerosine en subsidies voor treinreizen, kunnen helpen om de kosten voor treinreizigers te verlagen. Tegelijkertijd zorgen technologische innovaties, zoals de Hyperloop, voor snellere verbindingen die de trein aantrekkelijker maken op lange afstanden.
De trein is een comfortabel en milieuvriendelijk alternatief voor vliegen, wat steeds belangrijker wordt in een wereld waarin duurzaamheid voorop staat. Hopelijk is de trein in de toekomst een aantrekkelijker, betaalbaarder en duurzamer alternatief voor het vliegtuig. Ik kan in elk geval niet wachten.
Robert Dilber
Bronnen:
- Kobize: “The impact of aviation on CO2 emissions”
- Hyperloop Transportation Technologies
- Hyperloop TT afbeelding
- The Guardian: Flying in Europe up to 30 times cheaper than train
- NOS: Trein op populaire Europese routes vaak dubbel zo duur als het vliegtuig
- BNNVara: Vliegen is binnen Europa tot 30 keer goedkoper dan de trein en dat komt door de politiek
- NOS: Vergelijking vlieg- en treintickets
- Milieucentraal: Klimaatimpact vliegtuig, trein, auto
