Smartphones, laptops en desktop-pc’s worden de komende maanden flink duurder. En nee, dit keer ligt het niet aan inflatie of logistieke problemen… Nu Dit keer komt het door kunstmatige intelligentie. Door de razendsnelle opmars van AI is de prijs van cruciale hardwareonderdelen, zoals werkgeheugen (RAM), door het dak gegaan. In nog geen twee maanden tijd is een 32 GB geheugenkit gestegen van €100-120 naar maar liefst €450. En het einde van die stijging is nog niet in zicht.
Hoe zit dat? De recente AI-revolutie heeft gezorgd voor een ongekende vraag naar krachtige hardware in datacenters. Modellen als ChatGPT slurpen zoveel rekenkracht en geheugen op dat gewone consumenten nu letterlijk de rekening betalen.
AI: meer, meer, meer!
De AI-boom heeft techbedrijven in een investeringswaanzin gestort. Overal worden nieuwe datacenters bomvol GPU’s en razendsnel geheugen in hoog tempo uit de grond gestampt. Alleen al in 2025 hebben Google, Amazon, Meta en Microsoft naar schatting $400 miljard in AI-infrastructuur geïnvesteerd. Daardoor verschuiven chip- en geheugenfabrikanten hun focus massaal naar high-end AI-hardware.
Deze vraagexplosie kwam op een onverwacht moment. Begin 2023 was er namelijk net een tijdelijk overaanbod aan geheugen ontstaan, doordat de vraag naar consumentenhardware was ingezakt. Prijzen van RAM en SSD’s bereikten zelfs een dieptepunt. Maar de doorbraak van ChatGPT eind 2022 zette alles op zijn kop. Binnen enkele maanden begon de vraag naar AI-servers, en dus extra hardware, te stijgen: eerst high-end GPU’s, daarna specialistisch geheugen (zoals HBM), en vervolgens ook reguliere geheugenmodules en opslagchips. Fabrikanten konden de plotselinge vraag niet bijbenen, waardoor er enorme prijsstijgingen zijn ontstaan.
Werkgeheugen: van overschot naar schaarste
De opvallendste prijsstijging was die van RAM. Waar geheugenmodules jarenlang spotgoedkoop waren, is dat nu volledig anders. In winkels schieten de prijzen week na week omhoog. RAM is in twee maanden tijd zo’n drie keer zo duur geworden, aldus Tweakers-analist Tomas Hochstenbach.
AI slurpt geheugen. De servers bevatten soms namelijk terabytes (TB) aan RAM, wat natuurlijk véél meer is dan de 16 gigabytes (GB, dat is 0.016 TB) die een gemiddelde laptop heeft. Fabrikanten geven voorrang aan grote datacenterklanten, en consumenten trekken het kortste loodje. De vraag is simpel gezegd zó enorm dat er tekorten zijn ontstaan.
En chipmakers grijpen hun kans. Zo verhoogde Samsung in oktober de prijzen van servergeheugen met wel 60%. Over 2025 zijn de RAM-contractprijzen al 172% gestegen ten opzichte van een jaar eerder. En het blijft niet bij HBM of server-RAM. Doordat productie verschuift naar AI-hardware, wordt ook gewoon DDR5-geheugen voor consumenten schaarser en duurder. Zulke prijsstijgingen druppelen uiteindelijk door naar de winkelprijzen van laptops en pc’s.
Ook opslaggeheugen wordt duurder. SSD’s, die vorig jaar nog spotgoedkoop waren, zijn nu tot 60% duurder geworden. NAND-geheugen (de bouwsteen van SSD’s) is namelijk binnen een half jaar meer dan verdubbeld in prijs. Zelfs ouderwetse harde schijven worden duurder door de groeiende vraag vanuit AI-datacenters.
Grafische kaarten in het AI-tijdperk
AI heeft ook een stevige impact op de wereld van GPU’s gehad (grafische kaarten). Die worden namelijk gebruikt voor al het rekenwerk van AI-modellen, en ze worden massaal ingezet voor het trainen en laten werken (inference) van AI. Hierdoor zijn topmodellen schaars én peperduur geworden, en richten fabrikanten zich steeds meer op de datacentermarkt. Een voorbeeld hiervan is de NVIDIA H100: een AI-GPU die inmiddels tussen de 20.000 en 30.000 euro kost. Grote cloudbedrijven bestellen ze per duizend, waardoor zelfs NVIDIA moeite heeft om de vraag bij te benen. Hoewel grote bedrijven dit kunnen doen, zet het de rest van de markt onder enorme druk.
En ook dit merken consumenten. De productiecapaciteit bij fabrikanten gaat vooral naar AI-chips, waardoor er minder ruimte is voor consumentenhardware. Bovendien concurreren beide soorten om hetzelfde geheugen (zoals GDDR6 en GDDR7), dat nu duur en schaars is.
Volgens geruchten bereiden AMD en NVIDIA stapsgewijze prijsverhogingen voor. Alleen al het geheugen maakt inmiddels zo’n 80% van de kosten van een GPU uit. Het topmodel van NVIDIA, de RTX 5090, kost rond de 4000 euro, en naar verwachting zal de prijs nog verder stijgen. En dat terwijl er tijden waren dat je deze GPU voor “maar” 2500-3000 euro kon kopen. NVIDIA zou intussen al de productie van midrange kaarten met 30-40% hebben teruggeschroefd, om VRAM te reserveren voor AI-hardware. Ook partners zoals ASUS verhogen hun prijzen vanaf 2026. Kortom: zelfs zonder nieuwe generatie op komst wordt het bestaande aanbod gewoon duurder.
Het doet denken aan eerdere hypes, zoals de cryptogolf van 2017 of 2021. Toen waren het cryptominers die GPU’s opkochten, wat zorgde voor enorme prijsstijgingen. Nu is het geen cryptogekkie, maar een AI-model in een datacenter. Voor onderzoekers lijkt dit geweldig, maar voor gewone consumenten is dit het tegenovergestelde…
Gevolgen voor consumenten en fabrikanten
De tekorten en prijsstijgingen hebben dus een helder gevolg: consumentenelektronica wordt duurder. Fabrikanten van laptops, telefoons en pc’s betalen nu fors meer voor geheugen en andere onderdelen, en dat zie je straks terug op het prijskaartje. Naar schatting kan een smartphone van €400 zomaar €50 duurder worden, of een laptop €100. HP waarschuwde al dat toekomstige productieloten flink in prijs zullen stijgen.
Smartphonefabrikanten voelen deze druk heel erg. Xiaomi en Realme (twee grote Aziatische merken) overwegen prijsverhogingen van 20-30% op nieuwe modellen. Jarenlang kregen we steeds meer opslag en geheugen voor “minder” geld, maar dat kan in 2026 zomaar anders worden.
Tijdelijk fenomeen of het nieuwe normaal?
Is deze hardwaremania iets tijdelijks? Of zijn we in een nieuw tijdperk van structureel dure chips ingestapt? Analisten zijn hierover verdeeld. Sommigen zien een mogelijke AI-bubbel ontstaan: als niet elke toepassing rendabel blijkt, kan de vraag dalen en normaliseren de prijzen weer.
Anderen denken juist aan een langdurige supercyclus, en voorspellen dat de geheugenschaarste door AI minstens tot eind 2027 (en potentieel zelfs veel langer) aanhoudt. Fabrikanten nemen het zekere voor het onzekere en sluiten meerjarige contracten voor geheugenlevering af. Nieuwe chipfabrieken zijn pas rond 2027 klaar, en tot die tijd blijft het krap.
Wat we in de tussentijd zien, is dat de focus vooral ligt op AI, terwijl consumentenproducten achterblijven. NVIDIA stelde de volgende generatie gaming-GPU’s uit. Smartphonefabrikanten besparen op onderdelen of stellen releases uit. PC-makers proberen hun voorraden kwijt te raken, voordat ze nieuwe (duurdere) modellen moeten inkopen.
Voor ons als consument betekent dit dat alles duurder wordt. Een nieuwe laptop of smartphone zal straks minder waar geven voor je geld.
Conclusie
De opmars van generatieve AI heeft een onverwacht bijeffect: een wereldwijd tekort van hardware, wat alles duurder maakt. AI mag dan software lijken, maar het draait op peperdure, schaarse chips en geheugenmodules. En zolang de hype aanhoudt, blijft de consument de rekening betalen. Op termijn zal de markt zich vast weer herstellen. Maar voorlopig gaan miljarden naar datacenters vol AI-modellen, terwijl wij duurdere laptops, telefoons en videokaarten kopen.
Dus ja, AI ontwikkelt zich razendsnel. Maar wat krijgen we er eigenlijk voor terug? Tot nu toe vooral hogere prijzen, meer stroomverbruik en minder zelf nadenken. Was dat het waard?
Robert Dilber
Bronnen:
- Reuters – “The AI frenzy is driving a memory chip supply crisis”
- Reuters – “\Chip crunch: how the AI boom is stoking prices of less trendy memory”
- NOS – “Computers dreigen veel duurder te worden door prijsstijging van één onderdeel”
- Tom’s Hardware – “DRAM prices skyrocket 171% year-over-year, outpacing the rate of gold price increases — AI demand drives massive price hikes as shortage takes hold”
- Tom’s Hardware – “\AI data centers are swallowing the world’s memory and storage supply, setting the stage for a pricing apocalypse that could last a decade”
- Bloomenergy – Afbeelding datacenter
- Jumbo Computer – Afbeelding NVIDIA H100
